5 tiêu chí thường dùng để đánh giá một con dao "xịn" hay "dỏm"

07/12/2020

-

Hoàng Quân

Một con dao tốt được cấu thành từ nhiều bộ phận phức tạp. Từ lưỡi, cán đến kết cấu đóng mở, phụ kiện đeo, cài, vỏ bọc,… Điều này cũng thể hiện cả những triết lý thiết kế mang đặc trưng của từng hãng làm dao.

Tuy nhiên yếu tố cốt lõi quyết định linh hồn của một con dao tốt chính là lưỡi dao. Một lưỡi dao được đánh giá là tốt ngoài thiết kế về độ dài, độ dày, hình dáng. Thiết kế đường cong, đường thẳng trên sống dao, phần sắc, thậm chí là kiểu mũi dao; thì điều kiện quyết định sức mạnh tổng thể của lưỡi dao đó chính là chất liệu.

Nhìn chung, đa số các loại dao trên thị trường hiện nay được sử dụng được rèn từ chất liệu thép. Từ một con dao mang đậm dấu ấn địa phương, chỉ được biết đến bởi một bộ phận nhỏ như dao Mèo ở Tây Bắc Việt Nam. Đến những thương hiệu làm dao lâu đời và nổi tiếng trên toàn thế giới như: Morakniv của Thụy Điển, Victorinox của Thụy Sỹ, Spyderco, Zero Tolerance, Leatherman, Kershaw, Gerber của Mỹ và một số hãng dao chất lượng cao của Trung Quốc như CH Knife, Sanrenmu,…

Để đánh giá hiệu suất của một con dao cần dựa vào rất nhiều yếu tố để có thể kết luận về tổng thể. Riêng về chất liệu thép làm lưỡi dao, người ta thường dựa trên các tiêu chí sau để đánh giá. Đây là các tiêu chí gắn liền với yêu cầu dựa trên nhu cầu trong quá trình trải nghiệm, sử dụng. Hãy cùng Chuyentactical tìm hiểu nhé.

1.Độ cứng – Hardness:

Đây là khả năng chống biến dạng khi:

  • Chịu áp lực từ bên ngoài vào.

Ví dụ: Dùng gạch đá, búa, kim loại đập vào lưỡi dao. Dùng dụng cụ bẻ, uốn lưỡi dao.

  • Chịu phản lực khi sử dụng.

Ví dụ: Dùng lưỡi dao nạy vào các khe hở để tách, khui hộp. Dùng dao để chạm khắc, cắt, chặt vào đồ vật khác.

Đối với các hoạt động chịu lực tác động lên lưỡi dao lớn mà dao vẫn không bị gãy, mẻ hoặc cong, vênh ta có thể kết luận đó là một lưỡi dao cứng. Độ cứng của thép làm dao thường được đo bằng thang đo Tockwell C (HRC).

2.Độ dẻo – Toughness:

Ngược lại với độ cứng, độ dẻo dai là khả năng chống lại thiệt hại khi lưỡi dao bị tác động cực mạnh. Điều này được xác định bằng khả năng chịu “uốn cong” mà không bị nứt, vỡ, gãy.

Đối với các hư hại nứt, gãy, dao hầu như trở thành phế liệu. Bởi khả năng sửa chữa, hàn nối lại là rất khó. Đồng thời cũng không thể phục hồi 100% tình trạng ban đầu. Tiếp điểm nối, chắp vá thường sẽ có tuổi thọ không cao.

Thép càng “cứng” thì khả năng “dẻo” lại càng kém và ngược lại. Một đặc điểm cơ bản để phân biệt sự khác nhau của “cứng” và “dẻo” đó là thép dẻo sẽ bị dập, lõm khi bị một mũi thép khác tác động lên bề mặt dẹp. Còn thép cứng thì không, nhưng nếu độ cứng không chống chịu lại lực tác động, thép cứng sẽ không dập, lõm mà sẽ bị vỡ.

Ví dụ điển hình cho sự tưởng phản này chính là các sản phẩm của 2 thương hiệu LeathermanVictorinox.

Tính chất “dẻo” không có đơn vị đo lường cụ thể.

3.Chống hao mòn – Wear Resistance:

Đây là tính chất bao gồm 2 điều kiện: khả năng chịu đựng sự mài mòn (Abrasive)khả năng kết dính (Adhesive wear).

Tính chất này thường được quyết định bởi độ cứng của thép và thành phần các chất hóa học bên trong. Thép được rèn với độ cứng như nhau, nhưng nếu thép nào có nhiều Cacbon hơn thường sẽ chống hao mòn tốt hơn.

Trừ trường hợp mài sắc bằng đá mài hoặc giấy nhám, mắt thường có thể nhận biết được các hạt kim loại li ti bị rơi ra khỏi kết cấu lưỡi dao. Nhưng trong quá trình sử dụng để cắt, gọt trên các bề mặt khác, thường chúng ta khó có thể nhận thấy bằng mắt thường. Bởi vậy, đây là tính chất được ưu tiên trong các loại dao được sử dụng trong nhà bếp để đảm bảo tính an toàn thực phẩm.

4.Chống ăn mòn – Corrosion Resistance:

Chống ăn mòn là khả năng chống oxy hóa hoặc biến đổi tính chất hóa học như rỉ sét, gây ra bởi các yếu tố như bụi bẩn, độ ẩm, hóa chất, không khí và muối.

Yếu tố này thường được quyết định bởi 3 điều kiện:

  • Thành phần nguyên tố hóa học cấu tạo nên thép làm dao.
  • Lớp phủ bề mặt lưỡi dao.
  • Thói quen sử dụng và bảo trì dao. (của bền tại người)

 

Ở Việt Nam. điều kiện khí hậu nóng ẩm là “thiên đường” để ăn mòn lưỡi dao. Ngay cả khi được rèn từ những công thức luyện thép hàng đầu thế giới. Bởi vậy sẽ là không khách quan khi đánh giá một lưỡi dao là “dỏm” khi nó bị gỉ, mà còn phải dựa vào nhiều yếu tố khác như: xuất xứ, thương hiệu, thành phần, cách sử dụng, bảo trì,…

5.Khả năng giữ cạnh sắc – Edge Retention:

Giữ cạnh sắc là khả năng giữ được nguyên trạng trong thời gian lâu nhất và cường độ sử dụng cao nhất của khu vực tiếp xúc chính với các đồ vật, bề mặt khác khi sử dụng – đó chính là phần lưỡi sắc trên lưỡi dao.

Vì đây cũng chính là nơi mỏng và yếu nhất trên một lưỡi dao, nên yếu tố này khá quan trọng và khách quan để đánh giá được hiệu suất tổng thể của một con dao.

Giữ được nguyên trạng ở đây chính là khả năng chống biến dạng: mẻ, cong lưỡi dao và cảm giác cắt gọt dễ dàng đồ vật trong các lần sử dụng.

Đây chỉ là những tiêu chí mang tính chủ quan, chắt lọc từ quá trình trao đổi, ghi nhận ý kiến của người dùng dao trên nhiều diễn đàn trong và ngoài nước. Trong các tiêu chí đó, có những yếu tố có thể đo lượng và không đo lường được mà chỉ dựa vào cảm giác và đánh giá theo nhu cầu của một nhóm người. Thực tế thì để cân bằng và tối ưu tất cả các tiêu chí trên thì ngành công nghiệp luyện kim sẽ cần phải nghiên cứu và thử nghiệm rất nhiều nữa. Chưa kể là chi phí sản xuất rất cao trên nền tảng nhu cầu người dùng còn rất nhỏ, nên một sản phẩm được thương mại hóa đáp ứng được tất cả các tiêu chí sẽ còn phải đợi lâu.

Hiện nay, hầu hết các sản phẩm dao, multi-tools được bán trên thị trường đều phải có sự đánh đổi giữa các tiêu chí để thỏa nhu cầu của người dùng trong một phân khúc nhất định. Một con dao rất cứng thì sẽ giòn, dễ dàng bị gãy, mẻ; khó mài và các loại đá mài thì cũng có giá thành rất cao. Còn một con dao dẻo thì sẽ phải chấp nhận biến dạng, cong vênh và khó giữ được cạnh sắc, phải mài thường xuyên khi sử dụng quá cường độ hoặc sai mục đích thiết kế.

Đó chính là lý do bạn cần lựa chọn đúng loại dao dựa trên nhu cầu cá nhân của mình. Hiểu được nhu cầu và nắm được đặc tính của các loại thép làm dao sẽ giúp bạn đưa ra lựa chọn thông minh. Ngoài ra, sử dụng dao đúng cách, đúng mục đích thiết kế và chú trọng việc bảo dưỡng, lau chùi, mài dao cũng sẽ cho bạn hiệu suất sử dụng tối ưu và độ bền tối đa.

 

Đăng kí nhận email

Đăng ký tin nhắn để nhận các thông tin
mới nhất từ Chuyentactical

    Giỏ hàng

    Chưa có sản phẩm trong giỏ hàng.